Hét museum over de bloembollencultuur

De bloembollenteelt en kunst die daardoor geïnspireerd is, dat zijn de onderwerpen van ons museum. We geven een beeld van het bloembollenbedrijf: het telen, de handel, het onderzoek en de veredeling. Ook vertellen we de geschiedenis van de bloembol, vanaf de komst van de eerste tulp in Nederland in 1594.
Verder exposeren we schilderijen met bollenvelden, een geliefd onderwerp van schilders, en stillevens met bolgewassen. En in ons Prentenkabinet zijn historische prenten van bolgewassen te bewonderen.
Ook zijn er tulpenvazen, hyacintenglazen en krokuspotten tentoongesteld en laten we zien hoe tulpen, narcissen en andere bolgewassen zijn gebruikt als versieringsmotief voor objecten van zilver, glas en porselein en voor meubels.
Verder organiseren we regelmatig speciale presentaties en tentoonstellingen, altijd in relatie tot de bloembollencultuur in al haar aspecten.

Tentoonstelling

Kleurenpracht – een tentoonstelling over het schilderen van bollenvelden
5 juni tot en met 31 juli 2021

De tentoonstelling Kleurenpracht laat zien hoe schilders van bollenvelden te werk gaan bij het maken van hun schilderijen. Soms zitten ze met hun schildersezel in het veld en schilderen ze hun werken direct naar de werkelijkheid. Ook maken ze tekeningen of schetsen ter plekke die in hun atelier worden uitgewerkt tot schilderijen. Tegenwoordig zijn ook foto’s of dia’s goede hulpmiddelen bij het creëren van een bollenveldenschilderij. Aan de hand van werk van bollenveldenschilders uit vier generaties worden in de tentoonstelling de werkwijzen van schilders zichtbaar gemaakt

Anton Koster (1859-1937)

Ben Viegers (1886-1947)

Leo van den Ende (1939-

Joyce van Caspel (1970

Anton Koster (1859-1937) is nog steeds de ‘koning’ van het bollenvelden schilderen, met een werkzaamheid van 30 jaar, de productie van honderden schilderijen, steeds van hoge kwaliteit. In zijn werken heeft hij ook aandacht voor de individuele bloemen – vooral tulpen en hyacinten – die herkenbaar zijn en soms zelfs identificeerbaar. Koster werkte zowel buiten als in zijn atelier.

Leo van de Ende (1939-) is bekend geworden door de titanenarbeid van het schilderen van het Panorama Tulipland dat in de jaren 1996-2008 vele duizenden bezoekers naar Voorhout trok. Het panorama wacht nog op een nieuwe locatie. Van den Ende heeft ook veel individuele schilderijen gemaakt, vaak topografisch herkenbaar. Hij schildert op locatie maar ook met behulp van dia’s.

Ben Viegers (1886-1947) was vooral gefascineerd door de kleurenpracht van de bollenvelden en niet in de individuele bloemen. Zijn werk is spontaan en impressionistisch. De kleinere werken ontstonden in het veld, de grotere in het atelier, waarschijnlijk op basis van schetsen. Hij heeft veel andere onderwerpen geschilderd – stadsgezichten, landschappen -, maar zijn bollenveldenschilderijen
behoren tot het meest geliefde deel van zijn oeuvre.

Schilderij in de tentoonstelling: Ben Viegers (1886-1947) , Bollenvelden bij Castricum, Museum de Zwarte Tulp

Joyce van Caspel (1970) schildert in het veld, ‘en plein air’ en voelt zich vooral aangetrokken door de kleurenpracht van de bollenvelden. Haar bollenveldenschilderijen zijn kleurimpressies die, na een aantal aanzetten, snel zijn geschilderd.

Bekijk de video hieronder voor een impressie!

Schetsboekje
Vaak maakten schilders buiten in het veld geannoteerde schetsen die zij later al dan niet uitwerkten in een schilderij. De schilder Johan de Jonge (1864-1929) tekende in een klein schetsboekje over twee pagina’s deze schets van een bollenlandschap. Hij noteerde de kleuren en vulde ze later, thuis, in met waterverf. Het schetsboekje bevindt zich in het Rijksprentenkabinet.

Bij deze tentoonstelling:

Schildercompetitie Bollenveldenschilderen

Iedereen die ooit een bollenveld heeft geschilderd of wil gaan schilderen, kan meedoen aan de Schildercompetitie, die eind mei start. Vanaf 1 juni tot 31 juli worden alle kunstwerken tentoongesteld.  Ook kunt u meedoen aan workshops bollenveldenschilderen. Informatie vind u hier!

 

Bollenvelden schilderen
Toen de bollenkwekers omstreeks omstreeks 1870 in de zandvlakten achter de duinen bollenvelden gingen aanleggen – percelen bolbloemen in één kleur -, waren het toeristen maar ook schilders die al snel de ongewone schoonheid daarvan zagen. Nog steeds zijn de bloeiende bollenvelden een geliefd onderwerp voor landschapschilders.

Schildermaterialen
Van Leo van den Ende en Joyce van Caspel zijn ook hun schildersezels en schildermaterialen en twee schilderijen-in-wording tentoongesteld om te laten zien hoe zij werken. Daarnaast vroegen we twee hedendaagse kunstenaars om ‘in de huid te kruipen’ van de schilders van de oudere generaties: Anton Koster en Ben Viegers. Rob Visje (1962-) reconstrueerde de aanzet van twee schilderijen van bollenlandschappen, een van Anton Koster en een van Ben Viegers.
Francisca Tollenaar ( 1954-) bedacht hoe een voortekening van Anton Koster eruit kan hebben gezien, in houtskool en krijt. Ook die reconstructies worden mèt de materialen tentoongesteld.

Reconstructies
Links: Bollenvelden met boerderij, reconstructie van het schilderij-in-wording door Rob Visje
naar een schilderij van Ben Viegers

Onder: Een filmpje van Francisca Tollenaar. In opdracht van het museum maakte zij een tekenvoorstudie nav het olieverf schilderij Hyacinten en Tulpenvelden bij Hillegom van Anton Koster.

Junior Schildercompetitie Kleurenpracht 2021

Op Basischool De Lisbloem hebben 50 leerlingen meegedaan aan de Junior Schildercompetitie Kleurenpracht 2021. Op 13 juli werden de prijzen uitgereikt door de jury van Museum de Zwarte Tulp. De 3de prijs ging naar Nova Hagebeuk (links), de 2de naar Sijmen Zandbergen (rechts) en de 1ste naar Femke Huizer (midden). De jury prees de kwaliteit en originaliteit van alle inzendingen en was onder de indruk van de grote verscheidenheid van verbeeldingen van het onderwerp Kleurenpracht. Lof ging ook naar de begeleiders van het project.

Foto: Wilma van Velzen

Presentaties

In het Prentenkabinet
5 juni tot en met 29 augustus 2021

Florilegium harlemense (1896-1902)

De Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur in Haarlem ondernam in 1896 een ambitieus project: de uitgave van 60 grote gekleurde platen van bol- en knolgewassen: het Florilegium harlemense. Met een toelichting in vier talen, Nederlands, Frans, Duits en Engels door onder andere de bekende bloembollendeskundige Ernst Krelage. De platen waren bedoeld als promotiemateriaal voor de handel naar het buitenland.

Mieke Verdegaal – Bolgewassen

5 juni- 15 aug 2021

Mieke Verdegaal (1935-), afkomstig uit een bloembollenfamilie, is gefascineerd door bolgewassen. Door de composities van haar schilderijen maakt zij als het ware ‘karakterstudies’ van de gewassen met een haast magische uitstraling. Haar werk is dan ook als de bolbloemen zelf : fris en sterk, kleurrijk en boeiend.
In de coronaperiode 2020/21 schilderde ze kleine portretten van bollen en bolgewassen: de coronabolletjes.

Meer info: http://imstart.nl/MiekeVerdegaal1.html

Bekijk de video hieronder voor een impressie!

Verwacht

tentoonstelling ‘Bloemboeketten’

14 augustus – 5 december 2021

‘Ik ga niet op reis. Hier vind ik alles wat ik schilder, mijn vrouw, mijn kinderen, een paar vazen en pullen, de bloemen’, dat zei de schilder Jan Sluijters in 1927 in een interview. En wat betreft de vazen en de bloemen gold dat voor veel kunstenaars in de vorige eeuw. Ze schilderden bloemstillevens met wat bij de hand was: een vaas uit eigen bezit met bloemen uit de tuin. Op die eenvoudige arrangementen konden ze zich uitleven. Soms werden de bloemen heel precies geschilderd maar vaker was het een weergave van persoonlijke expressie. ‘Emotionele bloemschilderkunst’ werden die schilderijen wel genoemd.

(afb.) Jan Sluijters (1881-1957)
Bloemen in Chinese vaas
Bruikleen Rijksdienst Cultureel Erfgoed
Foto Margareta Svensson

De geschilderde bloemboeketten uit de vorige eeuw zijn de laatste decennia enigszins uit de gratie geraakt, alle reden om ze weer eens in alle glorie te tonen. De tentoonstelling Bloemboeketten in Museum de Zwarte Tulp toont werk van bekende schilders als Jan Sluijters en Kees Verwey maar ook van minder bekende kunstenaars als Marie Wandscheer, Jo Lodeizen en Ben Viegers.

Bij de tentoonstelling worden activiteiten en workshops georganiseerd.

 

 

Aanwinst

Bollenveld, 1939

Floris de Groot (1890-1951)

De schilder Floris de Groot vestigde zich, na een avontuurlijk leven in het buitenland, in Den Haag en woonde ook enige tijd in Amsterdam. In 1935 ging hij in Haarlem wonen. Daar bouwde hij eigenhandig een woonwagen waarmee hij op de landgoederen Schapenduinen, Wildhoef en Beeckestijn verbleef. Vanaf 1943 woonde hij weer in Amsterdam.

Behalve schilder was De Groot ook zeer geïnteresseerd in filosofie. Volgens sommige eigentijdse critici is de weerslag daarvan in zijn werk van na 1935 te herkennen in brede, droge toetsen, zachte kleuren en de door hem zelf ontworpen en gekleurde lijsten: filosofische bespiegelingen in verf, zo beschreef een tijdgenoot het.
De Groot noemde zijn schilderij ‘Bollenveldje’ maar was zo gefascineerd door zijn geliefde kleurenpalet van vage grijzen en groenen dat hij het schilderen van herkenbare kleurrijke bloembollen achterwege liet.

Geschenk van Jeroen en Goert Giltaij, zonen van de kunstenaar Pieter Giltaij (1916-1999), die Floris de Groot als zijn leermeester en inspirator beschouwde.

Bruikleen

Museum de Zwarte Tulp heeft een aantal voorwerpen in langdurig bruikleen gekregen van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed. Schilderijen en onder andere deze tulpenpiramide van Jan van der Vaart (1931-2000) uit 1987. Van der Vaart was de eerste keramist die de gestapelde tulpenpiramide, zoals die in de 17de en 18de eeuw furore maakte in de Delfts aardewerkfabrieken, weer in ere herstelde. Meestal, zoals hier, met een bronskleurige glazuur.

Prent van de maand

Een prent van het museum thuis aan de muur?

Agapanthus of Grootbloemige Afrikaanse lelie

Gravure van G. Barclay, ingekleurd door de talenvolle botanisch kunstenares Sarah Drake (1803-1857) voor het bekende Engelse tijdschrift Edwards’s Botanical Register uit 1843

“Download hier de prent.”

Start typing and press Enter to search